🔐 รู้ทันก่อนคลิก! นักศึกษา ป.ตรี–ป.เอก เรียนรู้รับมือภัยไซเบอร์จากสถานการณ์จริง

วันที่ 6 กันยายน 2569 คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น จัดกิจกรรม “รู้ทันไซเบอร์ ปลอดภัยทุกมิติ ป้องกันภัยคุกคามในโลกออนไลน์” ณ ห้อง SC8103 โดยมีนักศึกษาระดับปริญญาตรีถึงระดับปริญญาเอกเข้าร่วมกว่า 120 คน เพื่อเสริมความรู้และทักษะในการรู้เท่าทันภัยคุกคามทางไซเบอร์ พร้อมเตรียมรับมือกลโกงออนไลน์ที่อาจเกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน

กิจกรรมได้รับความอนุเคราะห์จากวิทยากรจาก บก.สอท.3 ได้แก่ พ.ต.ท. อานนท์ อินทร์ฟอง รอง ผกก.ฝอ.บก.สอท.3  ส.ต.ต.หญิง ศิริพร เทพวงค์ ร่วมถ่ายทอดความรู้ ประสบการณ์ และกรณีศึกษาจากสถานการณ์ภัยไซเบอร์ที่เกิดขึ้นจริง

ภาคเช้า นักศึกษาได้เรียนรู้ภัยไซเบอร์ใกล้ตัวและกลโกงที่พบได้บ่อย ทั้งการซื้อขายสินค้าออนไลน์ งานพาร์ทไทม์และการลงทุนหลอกลวง แก๊งคอลเซ็นเตอร์ ลิงก์ปลอม การแอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่รัฐ และบัญชีม้า พร้อมเรียนรู้วิธีที่มิจฉาชีพใช้สร้างความน่าเชื่อถือ กดดัน และหลอกให้เหยื่อเปิดเผยข้อมูลหรือโอนเงิน โดยวิทยากรเน้นหลักเตือนสติ “ไม่เชื่อ ไม่รีบ ไม่โอน” รวมถึงการไม่เปิดเผยรหัส OTP และหากรู้ตัวว่าถูกหลอกควรรีบติดต่อธนาคารหรือสายด่วน 1441 โดยเร็วที่สุด

ในช่วงบ่าย หลังการบรรยาย นักศึกษาได้ร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับภัยออนไลน์ ก่อนแบ่งออกเป็น 5 กลุ่ม เพื่อสรุปความรู้ ระดมสมอง วิเคราะห์ปัญหา และนำเสนอแนวทางรับมือภัยไซเบอร์ในประเด็นต่าง ๆ ได้แก่

กลุ่มที่ 1 การหลอกลวงซื้อขายสินค้าหรือบริการ วิเคราะห์รูปแบบการซื้อขายที่อาจนำไปสู่การถูกหลอก และแนวทางลดความเสี่ยงก่อนตัดสินใจซื้อหรือชำระเงิน

กลุ่มที่ 2 แก๊งคอลเซ็นเตอร์ (Call Center) นำเสนอกรณีการแอบอ้างว่าเหยื่อเกี่ยวข้องกับคดียาเสพติด พร้อมเน้นการตั้งสติ ไม่หลงเชื่อแรงกดดันจากคนร้าย และการติดต่อสายด่วน 1441 เมื่อเกิดเหตุ

กลุ่มที่ 3 โรแมนซ์สแกม (Romance Scam) วิเคราะห์กลลวงที่มิจฉาชีพสร้างความสัมพันธ์และความไว้วางใจ ก่อนหลอกให้โอนเงินหรือชักชวนให้ลงทุน

กลุ่มที่ 4 การซื้อขายสินค้าออนไลน์ไม่ตรงปก เรียนรู้การสังเกตสินค้าที่มีราคาถูกเกินจริง การใช้ภาพหรือภาพที่สร้างด้วย AI เพื่อโฆษณาสินค้า รวมถึงแนวทางรับมือ เช่น การรีวิวตามข้อเท็จจริง การรายงานร้านค้า และการเลือกใช้บริการเก็บเงินปลายทาง

กลุ่มที่ 5 บัญชีม้า ทำความเข้าใจลักษณะบัญชีที่ถูกนำไปใช้รับหรือพักเงินจากการกระทำผิด พร้อมเน้นการปกป้องข้อมูลส่วนบุคคล และเตือนถึงความเสี่ยงจากการเผยแพร่ QR Code บัญชีธนาคารบนสื่อสังคมออนไลน์ ซึ่งอาจถูกนำข้อมูลไปใช้ในทางที่ไม่เหมาะสม

อีกหนึ่งช่วงที่สร้างการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง คือการเปิดพื้นที่ให้นักศึกษาแชร์เหตุการณ์ภัยไซเบอร์ที่เคยประสบด้วยตนเอง โดยนักศึกษารายหนึ่งเล่าถึงเหตุการณ์ที่ถูกมิจฉาชีพหลอกให้ออกจากบ้านไปเปิดห้องพักและตัดการติดต่อกับครอบครัว ขณะเดียวกันบัญชีธนาคารถูกใช้เป็นทางผ่านของเงินในลักษณะบัญชีม้า ก่อนจะรู้ตัวภายหลังและรีบแจ้งเหตุผ่านสายด่วน 1441 ซึ่งปัจจุบันคดียังอยู่ในกระบวนการทางกฎหมาย

ขณะที่นักศึกษาอีกรายเล่าประสบการณ์เมื่อครั้งยังเด็ก หลังถูกแก๊งคอลเซ็นเตอร์โทรข่มขู่โดยอ้างว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับคดีฟอกเงิน พร้อมระบุข้อมูลส่วนตัวได้อย่างถูกต้อง และพยายามสั่งให้นำ iPad ไปขายเพื่อนำเงินมาตรวจสอบ เมื่อเริ่มสังเกตเห็นความผิดปกติจึงตั้งสติและซ้อนแผนขอให้มิจฉาชีพโอนค่าเดินทางมาให้ก่อน จนอีกฝ่ายหลงเชื่อและโอนเงินจริง จากนั้นจึงตัดการติดต่อและรีบประสานธนาคารเพื่อตรวจสอบความปลอดภัยของบัญชี ประสบการณ์ทั้งสองกรณีช่วยให้นักศึกษาที่เข้าร่วมได้เห็นชัดเจนว่า “ภัยไซเบอร์” สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคน และการตั้งสติ ตรวจสอบข้อมูล และขอความช่วยเหลืออย่างรวดเร็วเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง

กิจกรรมครั้งนี้ช่วยให้นักศึกษาได้รับทั้งความรู้ ทักษะ และประสบการณ์จากสถานการณ์จริง พร้อมฝึกคิด วิเคราะห์ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และร่วมกันหาแนวทางแก้ไขปัญหาจากกรณีภัยไซเบอร์ในรูปแบบต่าง ๆ ผ่านกระบวนการระดมสมอง การอภิปราย และการนำเสนอของแต่ละกลุ่ม ช่วยให้นักศึกษาได้เรียนรู้ทั้งการป้องกันตนเอง การรับมือเมื่อเกิดเหตุ และการตัดสินใจแก้ปัญหาร่วมกันอย่างเป็นระบบ เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ได้จริงทั้งในการเรียน การทำงาน และชีวิตประจำวันในโลกดิจิทัลอย่างปลอดภัย