คณะวิทยาศาสตร์ มข. ระดมพลังวางยุทธศาสตร์ 4 ปี รับความท้าทายผู้เรียนลด–AI พลิกโฉมการศึกษา มุ่งสู่คณะวิทยาศาสตร์แห่งอนาคต

วันที่ 13 กันยายน 2569 คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น จัดสัมมนาการจัดทำแผนยุทธศาสตร์เพื่อการบริหารงาน คณะวิทยาศาสตร์ พ.ศ. 2570–2573 เปิดพื้นที่ให้คณะผู้บริหาร หัวหน้าสาขาวิชา และบุคลากร ร่วมวิเคราะห์สถานการณ์ ระดมความคิดเห็น และกำหนดทิศทางการพัฒนาคณะในช่วง 4 ปีข้างหน้า ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงสำคัญทั้งด้านโครงสร้างประชากร การศึกษา เทคโนโลยี เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และตลาดแรงงาน  โดยมี ผศ. ดร.อังคณา บุญยืด คณบดีคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นประธานเปิดการสัมมนาและนำเสนอทิศทางการบริหารองค์กร พร้อมได้รับเกียรติจาก ศ. ดร.เกียรติไชย ฟักศรี คณบดีบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น ร่วมเป็นวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิ ให้มุมมองและข้อเสนอแนะเชิงกลยุทธ์สำหรับการกำหนดอนาคตของคณะ ณ ห้องแก่นแก้ว ไลฟ์เฮาส์ ชั้น 28 โรงแรมแอดลิบ จังหวัดขอนแก่น

ต่อมา นายธนพล ทาโยธี นักวิชาการแผนและสารสนเทศปฏิบัติการ ได้กล่าวถึงภาพรวมกระบวนการวิเคราะห์ปัจจัยภายนอกและภายใน ก่อนเข้าสู่การนำเสนอผลการวิเคราะห์ปัจจัยภายนอก  นางสุคนธ์ บุญจันทร์ นักวิชาการแผนและสารสนเทศชำนาญการพิเศษ ได้นำเสนอผลวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายนอก หรือ STEEP Analysis ซึ่งสะท้อนความท้าทายจากการก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงวัยระดับสุดยอดของประเทศไทย อัตราการเจริญพันธุ์รวมที่ลดลง ตลอดจนสถานการณ์ด้านคุณภาพการศึกษาและเยาวชนกลุ่ม NEETs ซึ่งส่งผลต่อจำนวนผู้เรียนในอนาคต ในบริบทของมหาวิทยาลัยประเด็นนี้สะท้อนความจำเป็นในการจัดการศึกษาที่ยืดหยุ่น พัฒนาทักษะที่ตรงกับตลาดแรงงาน เปิดหลักสูตรระยะสั้นหรือระบบ Reskill, Upskill และ New Skill ควบคู่กับการเตรียมรับความก้าวหน้าของ AI เทคโนโลยีชีวภาพ ยานยนต์ไฟฟ้า เทคโนโลยีอวกาศ และเทคโนโลยีควอนตัม รวมถึงประเด็นสิ่งแวดล้อมระดับโลก เช่น CBAM, Carbon Tax และเป้าหมาย Net Zero ขณะที่ นายธนพล ทาโยธี นำเสนอผลการวิเคราะห์ Five Forces Model ซึ่งชี้ให้เห็นการแข่งขันด้านการรับนักศึกษา การเติบโตของหลักสูตรออนไลน์ และความต้องการทักษะด้าน AI และ Data Analytics พร้อมเสนอประเด็นการพัฒนาหลักสูตรระยะสั้นและการยกระดับมาตรฐานห้องปฏิบัติการ

ศ. ดร.เกียรติไชย ฟักศรี ได้เสนอแนวคิดการพัฒนาองค์กรในมิติ Social Enterprise พร้อมประยุกต์ใช้กรอบ As-is → How-to → To-be และ Three Horizon Analysis เพื่อเชื่อมโยงการบริหารโครงการระยะสั้นและระยะยาว รวมถึงเสนอแนวทางการพัฒนาเส้นทางอาชีพของบัณฑิตให้ชัดเจน ทั้งสายอุตสาหกรรมเทคโนโลยี สายผู้ประกอบการ และสายครูวิทยาศาสตร์ ตลอดจนการยกระดับผลลัพธ์ด้านการมีงานทำและรายได้ของบัณฑิต

ต่อมา นางสาวกฤศญา สุวรรณจักร์ นักวิชาการแผนและสารสนเทศชำนาญการ ได้นำเสนอข้อมูลสำคัญสำหรับการกำหนดยุทธศาสตร์ คือการมอง “จุดแข็งของคณะ” ผ่านข้อมูล Benchmarking โดยเปรียบเทียบกับสถาบันชั้นนำในประเทศ ซึ่งจากข้อมูล Scimago ที่นำเสนอในการสัมมนา พบว่าสาขา Mathematics อยู่ในอันดับ 1 ของประเทศ และสาขา Chemistry อยู่ในกลุ่ม Top 3 ของประเทศ พร้อมศึกษาสถาบันคู่เทียบในต่างประเทศ ได้แก่ Universiti Sains Malaysia ประเทศมาเลเซีย และ National Sun Yat-sen University ไต้หวัน เพื่อศึกษาแนวปฏิบัติที่เป็นเลิศ วิเคราะห์ช่องว่างและโอกาสในการพัฒนา ตลอดจนใช้เป็นข้อมูลประกอบการกำหนดทิศทางและแนวทางยกระดับขีดความสามารถของคณะสู่ระดับนานาชาติ

นางสาวอุไรรักษณ์ หินทอง นักวิชาการแผนและสารสนเทศ ชำนาญการ รายงานผลการดำเนินงานตามตัวชี้วัดในช่วงปี 2565–2569 จำนวน 71 ตัววัด ซึ่งบรรลุเป้าหมายและมีแนวโน้มที่ดีคิดเป็นร้อยละ 62 โดยมีประเด็นเด่น อาทิ รายได้จากบริการวิชาการแบบสร้างรายได้มากกว่า 10 ล้านบาท และ Productivity per Head ที่บรรลุเป้าหมายอย่างต่อเนื่อง

การสัมมนาครั้งนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงการจัดทำ “แผนยุทธศาสตร์ฉบับใหม่” แต่เป็นการร่วมกันตอบคำถามสำคัญว่า คณะวิทยาศาสตร์จะสร้างคุณค่าและวางตำแหน่งขององค์กรอย่างไรในโลกที่กำลังเปลี่ยนแปลง

ข้อมูลจากการวิเคราะห์สถานการณ์ การเปรียบเทียบสมรรถนะ ข้อเสนอแนะจากผู้ทรงคุณวุฒิ และความคิดเห็นจากผู้บริหาร หัวหน้าสาขาวิชา และบุคลากร จะนำไปสู่การกำหนด วิสัยทัศน์ เป้าประสงค์เชิงยุทธศาสตร์ กลยุทธ์ ตัวชี้วัด และโครงการสำคัญ ภายใต้แผนยุทธศาสตร์การบริหารคณะวิทยาศาสตร์ พ.ศ. 2570–2573 เพื่อสร้างความเข้มแข็งจากศักยภาพที่คณะมีอยู่ พร้อมรับการเปลี่ยนแปลง และขับเคลื่อนคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น สู่อนาคตอย่างมีทิศทางและยั่งยืน