จากน้ำบาดาลสู่การใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน! วิทย์ มข. ส่งต่อองค์ความรู้ระบบกรองน้ำแก่ชุมชนเกษตรซำสูง

วันที่ 5 กันยายน 2569 คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดย รศ. ดร.นันทวัน ฤทธิ์เดช และอาจารย์ประจำสาขาวิชาจุลชีววิทยา หัวหน้าโครงการ  พร้อมคณะทำงาน ลงพื้นที่ถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีสู่ชุมชน ผ่านกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ “การพัฒนาถ่านกัมมันต์จากไม้ไผ่และต้นแบบระบบกรองน้ำเพื่อการใช้ประโยชน์ในชุมชน ครั้งที่ 2” ณ วิสาหกิจชุมชนเกษตรยั่งยืนซำสูง ตำบลห้วยเตย อำเภอซำสูง จังหวัดขอนแก่น โดยมีกลุ่มเป้าหมายเป็นเกษตรกรในชุมชน จำนวน 40 คน

กิจกรรมมุ่งสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับปัญหาของน้ำบาดาลและแนวทางเลือกใช้ระบบปรับปรุงคุณภาพน้ำให้เหมาะกับสภาพปัญหา โดย รศ. ดร.นันทวัน ฤทธิ์เดช ถ่ายทอดความรู้เรื่อง “ประโยชน์ของชุดกรองน้ำบาดาลและการประยุกต์ใช้อย่างยั่งยืน” พร้อมอธิบายปัญหาที่พบได้ในน้ำบาดาล เช่น ความกระด้างที่เกี่ยวข้องกับแคลเซียมและแมกนีเซียม รวมถึงปัญหาความเค็มจากเกลือและแร่ธาตุที่ละลายในน้ำ ตลอดจนเน้นความสำคัญของการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำก่อนเลือกวิธีบำบัด เนื่องจากน้ำแต่ละพื้นที่อาจมีปัญหาแตกต่างกัน

องค์ความรู้ที่ถ่ายทอดครอบคลุมแนวทางปรับปรุงคุณภาพน้ำหลายรูปแบบ ตั้งแต่ระบบลดความกระด้างด้วยการแลกเปลี่ยนไอออน การใช้ระบบรีเวิร์สออสโมซิส (RO) ตลอดจนการเตรียมน้ำก่อนเข้าสู่ระบบกรอง โดยพิจารณาปัญหาความขุ่น ตะกอน เหล็ก แมงกานีส ความกระด้าง สารอินทรีย์ และกลิ่นให้เหมาะสมกับคุณภาพน้ำต้นทาง ทั้งนี้ เนื้อหาการอบรมยังนำเสนอองค์ประกอบของระบบกรอง เช่น ทรายกรอง วัสดุกรองแมงกานีส ถ่านกัมมันต์ เรซินแลกเปลี่ยนไอออน ไส้กรองละเอียด และการฆ่าเชื้อด้วยรังสี UV เพื่อให้ชุมชนเห็นภาพกระบวนการปรับปรุงคุณภาพน้ำอย่างเป็นระบบ นอกจากนี้ รศ.ดร.วิยะดา มงคลธนารักษ์ ยังได้ทำการบรรยาย และรายงานสรุปผลการตรวจจุลินทรีย์ในน้ำตัวอย่างส่งตรวจที่เกษตรกรในชุมชน ใช้ในการอุปโภค และบริโภค และปิดท้ายด้วยการแบ่งกลุ่มฝึกปฏิบัติการประดิษฐ์ชุดกรองน้ำบาดาลอย่างง่าย โดย ดร.พรระพี สารินทร์ และทีมวิจัย

กิจกรรมดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของ “โครงการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมการจัดการดิน น้ำ และชีวภัณฑ์ เพื่อการเกษตรที่ยั่งยืน” ภายใต้”โครงการพัฒนาชุมชนต้นแบบบูรณาการเชิงประเด็นตามแนวพระราชดำริ (Issue Based) มหาวิทยาลัยขอนแก่น ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569″ สะท้อนการนำองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีจากมหาวิทยาลัยไปถ่ายทอดและประยุกต์ใช้ร่วมกับชุมชน เพื่อส่งเสริมการจัดการทรัพยากรน้ำและการเกษตรอย่างเหมาะสมและยั่งยืน